کرمانشاه

نویسنده : عاطفه مدنی - ساعت ۱٠:۱۱ ‎ب.ظ روز یکشنبه ۱٢ خرداد ،۱۳۸٧

کرمانشاه و احترام شاهان بزرگ ایران به آن

مورخان در دامنه کوه طاق بستان از شهری باستانی به نام گبادنه نام آورده اند . در روزگار ساسانیان شاهنشاهان ایران توجه بسیاری برای کرمانشاه قائل بودند و کرمانشاه شبه پایتخت امپراتوری ایران به حساب می آمده است . در پیش از ساسانیان هم هخامنشیان احترام خاصی برای این شهر باستانی آریایی قائل بوده اند . تمامی آثاری که دهها شاهنشاه ایران محل آن را در کرمانشاه انتخاب نموده اند حکایت از این جریان دارد . پادشاهان ماد ( بیستون ) - داریوش بزرگ ( بیستون ) - شاه گودرز ( بیستون ) - بلاش اشکانی (بیستون ) - میترادات دوم اشکانی ( بیستون ) - خسرو پرویز ساسانی و اسب شبدیزش ( طاق بستان ) - اردشیر دوم ساسانی ( طاق بستان ) - یزدگرد ساسانی ( طاق گرا و قلعه یزدگرد در کوههای زیبای دالاهو ) - قباد اول ساسانی ( طاق بستان ) پادشاهان امپراتوری اشکانی ( معبد بزرگ آناهیتا کنگاور ) و . . . همگی مشهور ترین آثار ایران است که در کرمانشاهان قرار دارد . جدای از آنکه شکارگاهای بسیاری از شاهان ایران نیز در این سرزمین بوده است . در کتب اسلامی به کرات آمده است که شاه خسرو انوشیروان دادگر دراطراف طاق بستان قصرهای باشکوهی بنا کرده است که از امپراتور چین و قیصر روم در آنجا پذیرایی میکرده است . خسرو پروزیز نیز در این منطقه باغ ییلاغی بزرگی بنا نمود که به باغ قصور و عمارت عالیه نام گرفته بود . داریوش بزرگ شاهنشاه مقتدر جهان آن روزگار علاوه بر آثار جهانی اش در بیستون جاده ای بین المللی از بابل به نینوا و سارد و کرمانشاه به همدان ایجاد کرد که بسیار دارای اهمیت در آن روزگار بوده است . باقی مانده این جاده هنوز مشهود می باشد .

نظرات ()

نویسنده : عاطفه مدنی - ساعت ۱٠:۱٠ ‎ب.ظ روز یکشنبه ۱٢ خرداد ،۱۳۸٧

نظرات ()

کرمانشاه

نویسنده : عاطفه مدنی - ساعت ٩:۱٧ ‎ب.ظ روز یکشنبه ۱٢ خرداد ،۱۳۸٧

جاذبه های طبیعی استان کرمانشاه

به سبب موقعیت خاص اقلیمی و بارندگی به موقع و کافی از مناطق شمال غربی تا جنوب شرقی استان کرمانشاه یعنی از ارتفاعات اورامانات تا منطقه زردلان و هلیلان دره‌های پوشیده از جنگل و مراتع پر برکتی وجود دارد . این دره ها چون دارای آب و هوای معتدل با مناظر زیبای طبیعی است برای اطراق و تفریح و وجود ایلات در حال کوچ از بهترین نقاط تفریحی ایران است و همیشه یکی از شکارگاه های تراز اول ایران محسوب می شده است

کوههای استان کرمانشاه

در حد فاصل شهرستان کنگاور ، صحنه و سنقرکلیایی کوه های مرتفع و متعددی قرار دارد که مهمترین آنها عبارتند از کوه کمر زرد با ارتفاع 2273 متر ، هزار خانی پائین با ارتفاع 3420 متر ، دالاخانی با ارتفاع 3126 متر ، بدر با ارتفاع 3265 متر ، سیردوله با ارتفاع 2485 متر ، پنجه علی با ارتفاع 2883 متر

رودخانه های استان کرمانشاه

این رودخانه از سراب سنگ سوراخ و چشمه سارهای اطراف نهاوند سرچشمه گرفته و پس از اتصال با رودخانه ملایر به رودخانه گاماسیاب تغییر نام داده است . به این رودخانه در مسیر خود ، رشته های فرعی مختلفی از جمله آب ملایر ، آب نهاوند و آب تویسرکان ملحق شده است . این رودخانه در جنوب بیستون به آب دینورآب پیوسته و به نام گاماسیاب ادامه مسیر داده و در نزدیکی فرامان به

سرابهای استان کرمانشاه

سراب نیلوفر

این سراب در 14 کیلومتری شمال غربی شهر کرمانشاه در ابتدای منطقه سنجابی و در دامنه کوه کماجار واقع شده است . این سراب به صورت استخر وسیعی است که مملو از گل های نیلوفر است که غنچه ها و برگ های آن سر از آب برآورده و سطح وسیعی از سراب را می پوشاند . این سراب ظزفیت بهره دهی آب فراوان دارد و برای پرورش ماهی نیز مناسب است . در سال های اخیر جهت رفاه بازدیدکنندگان در اطراف این سراب تأسیسات و پارکی احداث شده است

سراب بیستون

این سراب در 30 کیلومتری شمال شرقی شهر کرمانشاه و در دامنه کوه بیستون واقع شده است . این سراب مزارع بیستون و بلوردی را مشروب می کند

سراب هرسین

در داخل شهر هرسین و در دامنه کوه شیرز سراب بسیار زیبایی وجود دارد که اراضی کشاورزی هرسین را مشروب می کند . سراسر این سراب پوشیده از درختان جنگلی است . عناصر طبیعی چون چشمه ، کوهستان ، فضای سبز و آثار تاریخی ، زیبایی مضاعفی به طبیعت بکر آن داده است

سراب قنبر

این سراب درجنوب شهر کرمانشاه و در دامنه کوه سفید واقع شده که آب مصرفی قسمتی از شهر را تأمین می کند .

سراب دربند صحنه

این سراب در شمال شهر صحنه و در محلی به نام دربند واقع شده است که مزارع صحنه را آبیاری می کند . در کنار این سراب آبشاری زیبا وجود دارد که آب آن با فشار زیاد از شکاف کوهی بیرون می ریزد . این آبشار در فصل بهار از مکان های دیدنی و زیبای صحنه محسوب می شود

سراب خضرزنده

این سراب در 24 کیلومتری شمال غربی شهر کرمانشاه و در مسیر جاده کرمانشاه سنندج قرار دارد .

سراب یاوری

این سراب در مسیر جاده کرمانشاه به روانسر و در نزدیک روستای قزانچی قرار دارد .

سراب سنقر

سراب سنقر در 5 کیلومتری جاده سنقر به کرمانشاه و در مجاور روستای تازه آباد واقع شده است . آب آن از زیر کوه سراب به سرعت و با فشار به صورت فواره بیرون می ریزد . آب این سراب در زمستان ها گرم و در تابستان ها سرد است . این سراب دارای آب گوارایی است که آب آشامیدنی روستاهای اطراف را تأمین می کند و سپس به رودخانه قره‌سو می ریزد

سراب روانسر

این سراب زیبا در داخل شهر روانسر واقع شده است که سرچشمه رودخانه قره‌سو می‌باشد . وجود این سراب و داشتن آثار تاریخی کنار آن همچنین سرسبزی و با طراوت بودن آن موجب شده که این محل یکی از نقاط تفریحی شهر روانسر محسوب شود در استان کرمانشاه حدود 550 سراب و چشمه بزرگ و کوچک وجود دارد که هر ساله به طور متوسط 827 میلیون متر مکعب آبدهی دارند .

پوشش گیاهی و جنگل های استان کرمانشاه

تالاب های استان کرمانشاه

این تالاب در مسیر جاده کرمانشاه روانسر در 26 کیلومتری شمال غربی کرمانشاه و در دهستان الهیارخانی قرار دارد . تالاب هشیلان به صورت ناودیسی است به مساحت تقریبی 450 هکتار که در گستره اراضی پست دامنه کوه های خورین و ویس قرار دارد . آب تالاب در بالا دست به صورت سراب و چشمه جوشان می باشد و در پهنه تالاب به صورت کانال‌های بزرگ و کوچک پخش شده است . پوشش گیاهی سطح تالاب علفی است که به صورت گیاهان آبزی در داخل آب رشد کرده است . در این تالاب حدود 110 جزیره کوچک و بزرگ با مساحت تقریبی از 100 متر مربع تا اطلاعات بیشتر...

دشتهای استان کرمانشاه

این دشت به عرض 55 کیلومتر می باشد که ارتفاعات شمالی آن نسبتاً صعب العبور ولی از طرف جنوب به کلی باز و هموار است و به همین سبب راه هایی به طرف شهرستان های نهاوند و تویسرکان از این

جاذبه های تاریخی استان کرمانشاه

استان تاریخی کرمانشاه همچون دیگر نقاط کشور کهنسال ما آثاری از روزگار مجد و عظمت ایران را در سینه کوه ها و پهن دشت های خود محفوظ کرده است . برخلاف سایر نقاط ایران که به صورت مقطعی مورد سکونت قرار گرفته اند . این استان بدون وقفه در ادوار مختلف تاریخ مورد سکونت قرار گرفته است ، شواهد و مدارک باستان شناختی نشان می دهد این منطقه از اولین زیستگاه های انسان اولیه به شمار می رفته و یکی از مراکز مهم

محوطه تاریخی طاق بستان

محوطه تاریخی طاق بستان در دامنه کوهی به همین نام و در کنار چشمه ای در شمال شرقی حاشیه کنونی شهر کرمانشاه واقع شده است دراین محوطه ، آثاری از دوره ساسانی وجود دارد که شامل سنگ نگاره اردشیر دوم و دو ایوان سنگی بنام های ایوان کوچک و بزرگ است . ایوان کوچک د رسمت چپ سنگ نگاره ادشیر دوم و ایوان بزرگ در سمت راست ایوان کوچک قرار دارد . نقوش طاق بزرگ در خارج شامل دو رشته بالدار حلقه بدست است در درون طاق خسروپرویز سوار بر اسب و در بالای آن تصاویر دیگری نقش شده روی بدنه داخلی دو طرف طاق مناظری از شکارگاههای سلطنتی و قایق سواران و نوازندگان به یادگار باقی مانده است . در طاق کوچک دو نقش برجسته متعلق به شاپور دوم و شاپور سوم با کتیبه ای به خط و زبان پهلوی نقش شده است . در خارج از طاق حجاری سه تن که مشهور به تاجگذاری اردشیر دوم است ، در این نقش تصویر اردشیر بابکان و میترا هم سالم مانده است.

از زیر صخره طاق بستان چشمه آبی جاری است آثار و نقوش طاق بستان مشرف به باغ مصفا و استخر بزرگ و چمن کاری وسیعی می باشد

منطقه تاریخی معروف به معبد آناهیتا

این بنا بر روی تپه طبیعی با حداکثر ارتفاع 32 متر نسبت به سطح زمین های اطراف ساخته شده است . ساختمان معبد سنگی آناهیتا را به دوره اشکانیان نسبت می دهند این معبد روی صفه سنگی بنا شده و از بقایای آن چند قطعه سرستون و ازاره سنگی و ستونهای مدور باقی است از اسلوب بنا معلوم می شود که ساختمان آن در اوائل عصر اشکانی صورت گرفته و تاریخ آن حدود دویست سال قبل از میلاد است

منطقه تاریخی بیستون

بیسُتون،بیسِتون،بیسْتون،بهیسْتون نام امروزی یک صخره برافراشته در شمال یک راه باستانی پر رفت و آمد که محل عبور کاروانها و نظامیان از بابل و بغداد به سوی کوههای زاگرس و همدان(اکباتانَ) بود،می باشد.بیستون در ۳۴ درجه و ۳۵ دقیقه شمال عرضِ جغرافیایی و ۴۵درجه و ۲۷ دقیقه شرقِ طول جغرافیایی در فاصله حدودا ۳۲ کیلومتری شرق شهر کرمانشاه قرار دارد. همچنین نام روستایی که در نزدیکی این صخره قرار دارد هم بیستون می باشد.نام پارسی باستان است.

نقوش تاریخی بیستون متعلق به دوران هخامنشی است در این صفحه بزرگ حجاری داریوش با قامتی بلند و چهره ای جذاب در حالت ایستاده مشاهده می شود بر بالای سر داریوش نقش فروهر در عالم پرواز حک شده داریوش دست راست را به سوی فروهر و پای چب را بر پشت گئومات نهده پشت سر داریوش دو تن از سرداران او نقش شده و در مقابل او نه تن از اسرا دیده می شود که در بالای سر و زیر پای هر کدام لباس و ملیت آنان نقش شده است . کتیبه تاریخی بیستون که به زبان و خط بابلی – عیلامی و فرس قدیم به یادگار مانده است .

بنای تاریخی تکیه معاون الملک

تکیه معاون الملک یکی از بناهای به جای مانده دوره قاجاریه در کرمانشاه می باشد که کاشی های منحصر به فردش آن را از دیگر تکایای شهر متمایز می کند . این بنا در بافت قدیم شهر ، در محله آبشوران قدیم و در خیابان شهید حـداد عادل واقع شـده است . که بـه دستور حسین خان معروف به معین الرعایا ساخته شده است

مجموعه بنا در حدود شش متر از سطح خیابان پائین تر است به طوری که برای ورود به حسینیه باید از 17 پله بزرگ عبور کرد . در جنب پله های ورودی ، سقاخانه کوچکی وجود دارد که به وسیله کاشی هایی با نقوش حضرت ابوالفضل (ع) تزئین شده است .

حضرت ابوالفضل سوار بر اسب ، شمشیر به کمر و پرچم در دست دارد . روی پرچم جمله « نصر من الله و فتحاً قریب » نوشته شده است . جلوی پای سوار نیز تصویر کودک خردسالی دیده می شود . مردم محل سوار را به حضرت ابوالفضل و تصویر کودک را به حضرت سکینه نسبت می دهند که از عموی خود عباس طلب آب کرده است . از این رو این مکان را محترم شمرده و در آنجا نذر می کنند ، شمع روشن کرده و طلب حاجت می کنند .

سراسر نمای مدخل و سردر ورودی بنا نیز با کاشی های نفیس تزئین شده است .

حسینیه در حقیقت صحن کوچکی است که در اطراف آن حجره های دو طبقه و طاق نماهای متعددی قرار گرفته است که سراسر دیوارهای آن با کاشیکاری زیبا آراسته شده است . داخل طاق نماهای این بخش به وسیله تابلوهای کاشیکاری شده پوشیده شده است این تابلوها ، صحنه هایی از عزاداری شامل سینه زنی ، قمه زنی و هم چنین تصاویری از خلفا و سلاطین ایران ، بارگاه حضرت سلیمان را نشان می دهد . علاوه بر کاشی های با نقوش انسانی ، کاشی هایی نیز با نقوش هندسی زیبا به کار رفته است .

در ذیل تابلو مجلس روضه خوانی مرحوم اشرف‌الواعظین ، واقع در دیوار جنوبی حسینیه ،

اشعاری در توصیف بنا و تاریخ خاتمه کاشیکاری آن به چشم می خورد که سروده های واله شاعر کرمانشاهی است و دو بیت ماده تاریخ آن چنین است :

« این عزاخانه چو از حسن عمل گشت تمام سال تاریخش واله ز لب بانی خواست

گفت با نیش معاون پی تاریخ بگو

کین حسینیه ز ما بهر عزای شهداست 1336 »

به هنگام مرمت حسینیه آثاری از آئینه کاری و گچبری بر دیوارهای آن ظاهر گردید . چنین به نظر می رسد که بنای اولیه با گچبری و آئینه کاری تزئین بوده است .

بخش میانی یا زینبیه به صورت صحن مسقفی است که اطراف آن به وسیله حجره های متعددی احاطه شده است . غرفه های طبقه فوقانی ، استقرار زنان شرکت کننده در مراسم سوگواری بوده است . سقف بنا به صورت گنبدی روپوش است که گنبد زیرین به صورت عرق چین و نمای گنبد فوقانی به صورت نمای فلزی است . تمام دیوارها و حجره های اطراف با کاشی های زیبا شامل 18 تابلو از صحنه های غم انگیز کربلا نظیر آمدن زعفر جنی به خدمت امام حسین (ع) ، رزم حضرت علی اکبر (ع) ، رزم حضرت قاسم (ع) ، رزم حضرت ابوالفضل (ع) صحنه هایی از قیام توابین ، به خاکسپاری شهدای کربلا توسط قبیله بنی اسد ، صحنه ورود اهل بیت به مدینه ، مجلس مختار و بردن اهل بیت (ع) و امام سجاد (ع) به خرابه های شام و مجلس یزید است .

در بالای قسمت دیواره گنبد هشت تابلو کاشیکاری شده وجود دارد . این تابلوها عبارتنـد از صحنـه‌ای از عروج پیامبـر (ص) و دیدن حضرت علی (ع) در معراج ، ضمـانت حضرت رضا (ع) ازآهو، قربانی کردن حضرت اسماعیل (ع) توسط حضرت ابراهیم (ع) ، نبرد حضرت علی (ع) با حب سردار خیبریان ، باطل کردن جادوی جادوگران فرعون توسط حضرت موسی (ع) ومکتب خانه فرزندان حضرت علی (ع) . در حاشیه پائین آن اشکال متعددی از سلاطین و پادشاهان اساطیری و تاریخی و همچنین مرثیه های متعددی از محتشم کاشانی در اطراف بنا به چشم می خورد . خطاط این خطوط و اشعار در سقف دیوارهای زینبیه و حسینیه ، میرزا حسنخان خطاط کرمانشاهی بوده است .

قبر مرحوم معاون الملک بانی تکیه که در سال 1327 ش در گذشته درون اتاق کوچکی در جنوب شرقی زینبیه قرار دارد .

بنای عباسیه به صورت صحن وسیعی است که در قسمت شرقی آن بنای دو طبقه ای ساخته شده و در قسمت جنوبی آن ایوانی با دو ستون آجری برپا شده است . دیوارهای عباسیه نیز با کاشی های رنگارنگی تزئین شده که بر روی آنها ، صحنه هایی از ورود حضرت یوسف به کنعان ، بارگاه حضرت سلیمان و تصاویری از آستان مقدس حضرت علی (ع) و امام حسین (ع) دیده می شود .

در این صحن نیز ، تصاویری از شخصیت های مذهبی ،‌سیاسی و مهره هایی از رجال دوره قاجار کرمانشاه در این دوره از جمله حسنخان معاون الملک و آیت الله سید حسین حائری طباطبایی بر روی کاشی ها نقش بسته است .

منطقه تفریحی و توریستی قوری قلعه (غار آبی )

موقعیت : در کیلومتر 86 جاده کرمانشاه به پاوه و در شمال شهر جوانرود

در دیار زیبای اورامانات در نزدیکی شهر پاوه (شهر هزار ماسوله ) علاوه بر جذابیت طبیعت زیبا و فرهنگ اصیل وجود یک غار شگفت انگیز مشتاقان شاهکارهای طبیعت را به خود فرا می خواند . غار قوری قلعه بنا به تحقیقات بعمل آمده به عنوان بزرگترین غار آبی آسیا لقب گرفته است . این غار علاوه بر گردشگران که برای تفریح مراجعه می کنند مکان مناسبی برای گروههای غارنوردان پژوهشگران زمین شناسان و گروههای دیگر می باشد . در این محوطه تفریحی امکانات رفاهی برای گردشگران و بازدیدکنندگان در نظر گرفته شده است منطقه قوری قلعه دارای آب و هوای معتدل است و معمولا بین 252 تا 305 روز در سال دمای بالای صفر درجه دارد .

بنا به اظهار برخی از مسئولین محلی روستاییان این غار را در سالیان پیش شناسایی کردند در سال 1355 یک گروه غارشناسی انگلیسی و در سال 1356 گروه غارنوردان فرانسوی در صدد نفوذ به اعماق آن بر آمدند که ناموفق بودند . در سال 1368 گروه غارنوردان کانون کوهنوردی کرمانشاه تلاش خود را جهت کشف اعماق غار به عمل آورد که طی اجرای چند برنامه موفق به کشف درون غار و دالانهای فرعی آن گردید .

این غار از نظر شکل هندسی به یک تونل با برش سطح مقطع شبیه است و فعالیت آهکها باعث ظاهر شدن استالاگمیت و استالاکتیت های بسیار زیبا و دیدنی و آراسته با قطرات شفاف آبها شده است . عوامل یاد شده غار را در ردیف زیباترین غارهای دیدنی جهان قرار داده است . از طرفی با تحقیقات به عمل آمده طول این غار حدود 13 کیلومتر و ستون فقراتی غار 3140 متر است . به همین دلیل به عنوان بزرگترین غار آبی آسیا لقب گرفته است همچنین در اعماق این غار چترهای واژگونی وجود دارد که در نوع خود کم نظیر است در خصوص حیات جانوری غار وجود گونه ای نادر از خفاش به نام گوش موشی مشاهده شده است . زیبائیهای این غار در نوع خود بی نظیر و از لحاظ زمین شناسی منحصر به فرد است . دره ای که غار قوری قلعه در آن واقع شده از زیباترین دره های استان بوده که از ویژگیهای جنگلی خاص و چشمه سارهای بی شمار با چشم اندازهای حیرت انگیز و جذاب برخوردار است تا کنون 3140 متر از عمق غار شناسایی و بخشهائی از آن برای بازدید آماده شده است

جاذبه های فرهنگی استان کرمانشاه

هنرهای سنتی

صنایع دستی در استان کرمانشاه از سابقه تاریخی طولانی برخوردار بوده بطوریکه روزگاری کرند غرب زرادخانه مهمی بوده که سلاح های گوناگون را می ساخته است . در تاریخ یورش های تیموریان و جنگ های ایران و عثمانی از سلاح های ساخت کرند یاد شده است . صنایع دستی در استان کرمانشاه به موازات توسعه کشاورزی و دامداری پیشرفت هایی داشته و در اقتصاد و زندگی مردم استان به ویژه عشایر و روستائیان نقش مهمی داشته است

گلیم بافی

گلیم بافی از صنایع دستی خانگی است که در بیشتر نقاط استان کرمانشاه رواج دارد . اکثر کارگاههای گلیم بافی در خانه های روستاییان هرسین به عنوان مرکز عمده تولید گلیم در استان از شهرتی خاصی برخوردار است . وجود مراتع مساعد جهت پرورش دام ها که تأمین کننده الیاف لازم گلیم هستند خود دلیلی بر متداول بودن گلیم بافی در این نواحی است .

نقوش چشمه نظامی ، و نقوش ترکیبی درخت و لانه گنجشک ، مرغابی ، مار ، عروسک ، قیچی ، خطوط افقی ، عمودی ، نقش قرقره راه راه ، پنجه گربه ، قاچ خربزه ، گل مشرفی ، گل ترمه و سوزنی از جمله نقوشی هستند که در گلیم های استان به ویژه هرسین دیده می شود . همچنین در زمینه گلیم های هرسین نشانه های بسیاری از درهم تنیدگی تمدن و فرهنگ ها ملاحظه می شود . از جمله مناطق دیگری که در آن گلیم بافته می شود می توان به جوانرود ، گیلانغرب و ریجاب اشاره کرد .

موج بافی

موج و در اصطلاح محلی رختخواب پیچ و مفرش از پشم خالص بافته می شود که تولید آن بیشتر جنبه رفع نیازهای محلی و سفارش دهندگان آشنا را دارد . موج یافی یکی از هنرهای خانگی است که هنوز در منطقه اورامانات رواج دارد . موج های رنگین کمان در اورامانات و جوانرود از شهرتی خاص برخوردار است در جوانرود این صنعت شکل کارگاهی پیدا کرده به طوریکه در در این کارگاه ها جولاها هنوز در پشت دستگاه ها به کار موج بافی مشغولند . امروزه موج هنوز مورد استفاده قرار می گیرد به طوری که در مواردی هم به جای پتو یا روانداز یا رویه کرسی ، زیر انداز ، پرده و حتی به جای بقچه‌های بزرگ کاربرد دارد . جانماز یا سجاده تولید دیگر کارگاه موج بافی است . قطع جانماز کوچک و حدود 60*110 سانتی متر است . رنگ آمیزی و نقش پردازی جانماز متأثر از جنبه معنوی کاربرد آن است و برخلاف موج که دارای رنگ های شاد است . ترکیب رنگی آن ، سیاه ، سفید و قهره أی می باشد .

مهمترین طرح های موج بافان عبارتند از کشکولی ، چهار خانه ، سیاه و سفید ، تخت قرمز ، برمالی و شطرنجی ضمناً موج بافان قادرند هر گونه پیشنهاد سفارش دهندگان را بافته و ارائه دهند .

پرده بافی

پرده بافی نیز یکی از صنایع دستباف کرمانشاه می باشد و هنوز چند نساجی در کرمانشاه به بافت پرده های نخی به اندازه های متفاوت مشغول می باشند. برای بافت پرده از همان دستگاهی استفاده می شود که در موج بافی به کار می رود.

جاجیم بافی

جاجیم بافی یکی دیگر از صنایع دستی کرمانشاه است که از دیرباز بین خانواده‌های روستایی و عشایر رواج داشته است. جاجیم به عنوان بالاپوش گرم مورد استفاده قرار می گیرد. حتی در بین برخی از خانواده های روستای جاجیم را به عنوان چشم روشنی و جهیزیه نوعروسان هدیه می دهند و به عنوان یادگاری ارزنده سال ها در خانوارها باقی می ماند.

مواد اولیه جاجیم پشم است و بافت آن شبیه گلیم است با این تفاوت که جاجیم در چهار تخته بافته می شود و پس از بافتن به هم متصل و دوخته می شود. در منطقه اورامان و ثلاث زنان جاجیم هایی را با نقوش متنوع و جنس مرغوب می بافند که در نوع خود کم نظیر می باشد.

قالی بافی

قالی بافی به صورت یک فعالیت جنبی با ارزش خود مصرفی و با نقوش بومی و محلی از سال ها پیش در میان روستائیان کرمانشاه وجود داشته است . نقش های محلی شناخته شده ، نام روستاهای معینی را برخود دارد که از جمله می توان به نقش های حسین آباد و اکبر آبادی و کیونانی اشاره کرد . امروزه تقریباً در بیشتر روستاهای سنقر و در اغلب روستاهای صحنه ، کنگاور ، دینور و بیستون ، قالی بافی دایر است . در میان عشایر منطقه غربی کرمانشاه به ویژه ثلاث باباجانی اگرچه قالی بافی صنعت دستی اصلی نیست ولی در کنار گلیم بافی و سایر دست بافت ها قالی هم بافته می شود . در فرهنگ قالی بافی کرمانشاه واژه گل به معنی نقش به کار برده می شود چنانکه در گل اکبرآباد ، گل ترنجی ، منظور از گل نقشه گل قالی است . نقش های شناخته شده در قالی بافی این منطقه عبارتند از دارگل ، بازوبندی ، سماوری ، عبداللهی ، اکبر آبادی ، کیونانی و حسین آبادی که هر یک از این نقش ها ، خود مجموعه ای از خرده نقش ها را در بر دارند.

نمد مالی

نمد مالی از جمله هنرهای سنتی کاربردی منطقه عشایری کرمانشاه است که از دیرباز در این استان وجود داشته و تاریخی به قدمت دست بافی دارد . در گذشته انواع پوشش های پشمی و زیر اندازها ، حتی زین اسب ها از نمد تهیه می شد . در حال حاضر مصرف پوشش آن از قبیل کلاه نمدی ، جلیقه و فرجی می باشد و چه زیباست نقش های رنگین این نمدها که هنوز در کف سیاه چادرها و بر دوش چوپانان خودنمایی می کنند . کاربرد نمد در بین عشایر به ویژه آنهایی که در حال کوچ هستند بیشتر می باشد .

نمدهای زیر انداز منطقه معمولاً به دو رنگ سیاه و سفید به صورت سفید در زمینه سیاه در نقش می باشد . البته رنگ های سبز ، سرخ ، پرتغالی و بنفش هم در زمینه سفید برای تزئین کردن آن می افزایند . نقش های متداول در روی نمدهای نقاط مختلف کرمانشاه عبارتند از : شمشیر و تپانچه ، رنگین کمان ، گل ترنج ، تبرزین ، درخت و گنجشک ، کله قوچی ، نیلوفر ، بز کوهی ، مرغ ، گل ، پله ، جقه شاهی و …

گیوه کشی

گیوه کشی یکی از صنایع دستی استان کرمانشاه است که از قدمت دیرینه ای برخوردار است . گیوه را به اصطلاح محلی کلاش هم می گویند .مناطق کوهستانی ، و گذرهای صعب العبور و سنگلاخی استفاده از گیوه به عنوان پاپوش نرم ، سبک ، راحت و مقاوم را در کرمانشاه رواج داده است . مراکز ساخت گیوه ، پاوه ، هرسین و کرمانشاه می باشد .

گیوه از دو قسمت کفی و رویی تشکیل می شود . کفی معمولاً از لاستیک و چرم است ولی رویی از نخ می باشد . تا قبل از پیدایش صنعت لاستیک سازی ، گیوه کش ها در کرمانشاه زیر کلاش ها را از پوست گاومیش تهیه می کردند و رویه آن را از نخ یا ابریشم می بافتند که اکثر اعیان از آن استفاده می کردند . با پیدایش صنعت لاستیک برای کارگران و کشاورزان زیر لاستیک به کار می بردند .

نوع دوم کلاش معروف به کلاش اورامی است که گیوه باف های آن منطقه که به « دوم » شهرت دارند . در نهایت استادی زیر گیوه را از کهنه پارچه که کوبیده می شود و با روده خشک حیوانات که تیره می گویند به هم وصل می کنند که از لحاظ فرم و طرح با گیوه های کرمانشاه و هرسین کاملاً متفاوت است .

مهمترین انواع فرآورده های گیوه بافی عبارتند از دم پایی ، پاشنه بلند ، گیوه عاج دار ، پشت بسته ، کفشی ، حوله ای ، منجوقی ، قیصری ، جاوی ، توری و ملکی .

چیغ بافی

چیغ یا چیخ عبارت از حصیری به پهنای تقریبی 150 سانتی متر است که روی آن نقش های متفاوتی به وسیله نخ های رنگارنگ پشمی ایجاد می شود . از چیغ برای حفاظت اطراف سیاه چادرها استفاده می شود و گاهی نیز برای تقسیم داخل چادرهای عشایری به چند بخش جدا از هم کاربرد دارد .

قلمزنی

هنر قلمزنی در این استان روزگاری جلوه ای خاص داشته است و قلمزنان بزرگی در این خطه مشغول فعالیت بوده اند که آخرین فرد از تبار قلمزنان حرفه ای شهر کرمانشاه استاد علی اکبر عین القضایی است که با تدریس قلمزنی به جوانان کرمانشاهی دست به احیاء این هنر زده است . قلمزنان هنرمند کرمانشاهی با الهام از آثار تاریخی دوره هخامنشی و ساسانی و طبیعت منطقه ، در نهایت ظرافت و زیبایی ، آثار هنری زیبایی را خلق کرده اند که خریدار جهانی هم دارد .

ابزارهای فلزی

در حال حاضر در شهر کرند کارگاه هایی وجود دارد که کم و بیش به ساخت وسایل فلزی و ابزار کار فعالیت دارند . صنعتگران کرندی در تهیه ابزار و وسایل کار و شکار ، چاقو ، کارد ، قندشکن ، ابزار زین و یراق ، قفل و کلید شهرت زیادی داشته و دارند . متأسفانه در حال حاضر به علت عدم توجه به فلز کاری کرند این صنعت رو به نابودی است و جز چند کارگاه سنتی عموماً از میان رفته و رو به زوال نهاده اند که کارگاه های دایر هم به تهیه وسایل خانگی و زیستی اشتغال دارند .

علاوه بر کرند در شهر کرمانشاه نیز چند کارگاه آهنگری وجود دارد که بیشتر آلات کشت و زرع را می سازند

شهرستانهای تابعه استان کرمانشاه

شهرستان کرمانشاه

شهرستان کرمانشاه با وسعت تقریبی 8547 کیلو متر مربع به عنوان شهرستان مرکز استان دارای اهمیت استراتژیک می باشد به صورتی که بعد مسافت از این شهر تا مرز خسروی ( کشور عراق ) تا مرکز استان کردستان ، تا مرکز استان همدان و تا مرکز استان لرستان ( از طریق شهرستان هرسین و نور آباد ) با اندکی تفاوت تقریباً به یک اندازه است. این شهرستان دارای چهار بخش ،سیزده دهستان و 815 روستا و جمعیتی بالغ بر 970362 نفر

شهرستان اسلام آباد غرب

شهرستان اسلام آباد غرب با وسعتی در حدود 3828 کیلو متر مربع بین 33- 36 تا35 –15 در جه عرض شمالی 24- 45 تا 30-38 درجه طول شرقی قرار گرفته است . این شهرستان از شمال به شهرستان پاوه و جوانرود و ازشرق به کرمانشاه از غرب به شهرستان سر پل ذهاب و گیلانغرب و از جنوب به استان ایلام منتهی می شود این شهرستان متشکل از 4 شهر (اسلام آباد – کرند – گهواره – حمیل) و چهاربخش و 12 دهستان و343 روستا

شهرستان پاوه

شهرستان پاوه اورامان و پاوه ایستگاه تمدن های کهن و کانون مدنیت معرفی شده است . شهر هزار ماسوله باوجه تسمیه اسپهبد پاو سردار یزد گرد سوم و در لغت به معنی سر قلعه بان قلعه ها از زمانهای دور که بیش از دو هزار سال رقم می زند، همواره به عنوان سرزمینی مقاوم و دفع کننده اشرار و متجاوزین بوده است ، پاوه با تقدیم 600 شهید و 485 جانباز و 27 آزاده درنقطه صفر مرزی دیواری امنیتی شهرستان جوانرود

شهرستان جوانرود درشمال غربی استان کرمانشاه واقع شده است که 87 کیلو متر با مرکز استان فاصله دازد ، از غرب به شهرستان ثلاث باباجانی و کشور عراق و از شمال به شهرستان پاوه و از جنوب به شهرستانهای اسلام آباد غرب و سرپل ذهاب و از شرق به شهرستان های کرمانشاه وکامیاران محدود می شود . شهرستان جوانروددر حد فاصل فلات ایران و جلگه بین النهرین قرار گرفته است، یعنی

شهرستان ثلاث باباجانی

شهرستان ثلاث باباجانی شهرستان ثلاث بابا جانی در خرداد سال 1381 به عنوان شهرستان موجودیت یافت . ثلاث مرکز شهرستان شهر تازه آباداست که جمعیتی حدود 10 هزار نفر دارد. شهرستان دارای دو بخش مرکزی و از گله ، شش دهستان به نامهای زمکان، دشت حر ، خانه شور ، ازگله ، سرقلعه و جگیران است و دارای 252 روستا می باشد . این شهرستان از طرف غرب با کشور عراق هم مرز است و 75 کیلو متر مرزمشترک با آن کشور دارد ووسعت آن حدود 1920 کیلو متر مربع

شهرستان سنقر

شهرستان سنقر . کلیایی با بیش از 2300 کیلو متر مربع وسعت و قریب به 140 هزار هکتار اراضی دیم و آبی مستعد کشاورزی باآب و هوایی سرد زمستانی و معتدل تابستانی با ارتفاعات فراوان و مراتع نسبتاً مناسب برای چرای احشام بطوریکه شهرستان را به یکی از قطب های مهم دامپروری استان تبدیل کرده است . همچنین از نظر معادن سنگ خسرو آباد با درجه خلوص بسیار بالا بطوریکه سنگ آهن آن آهنربا را با خود جذب می کند .

بقعه مالک : این بقعه در این شهر روی تپه ای ساخته شده شامل بنای هشت گوش و گنبد آجری است. ساختمان آن به دوره تیموریان منسوب است در این بقعه 25 تابوت چوبی بدون تزیین به دست آمده است .

شهرستان سر پل ذهاب

شهرستان سرپل ذهاب با مساحتی بالغ بر 1271 کیلو متر در 45 درجه و 52 دقیقه طول شرقی و 34 در جه و 24 درجه عرض جغرافیایی در غرب کشور جمهوری اسلامی ایران و منتهی الیه شیب ارتفاعات زاگرس بر سر راه بین المللی تهران – بغداد موسوم به جاده کربلا با قدمتی بالغ بر 2800 سال قبل ازمیلاد حضرت مسیح (ع) با فاصله 665 کیاو متری از تهران واقع گردیده است و از شهرستانهای مرزی استان است .

در سینه کوه دخمه ای به نام دکان داوود قرار دارد در این محل صورت مردی بر سنگ تراشیده شده است لباس آن مادی است برگ خرمائی در دست دارد و به نظر می رسد که در حال نیایش باشد .

سه نقش برجسته متعلق به 2800 قبل از میلاد در سینه کوهی کنده شده که منسوب به پادشاه لولوبی است که پای چب را بر روی پیکر اسیری نهاده و ار الهه نانا دو اسیر دیگر را می گیرد . نقش و نگار هنری که در سنگتراشی این نقوش کهن بکار رفته است موجب تقدیر و تحسین و اعجاب باستان شناسان و خوانندگان کتیبه آن گردیده است .

شهرستان صحنه

شهر صحنه ، شهر زیبا و کوچکی است که 1350 کیلو متر مربع از خاک استان کرمانشاه را بخود اختصاص داده است ، شهرستان صحنه در شرق استان کرمانشاه قرار دارد.

در این شهر دخمه ای که مقبره ای از دوران ماد می باشد قرار دارد که در بالای سر آن نقش فروهر تراشیده شده است . ساختمان این دخمه دو طبقه است در طبقه اول آن آثار دو قبر باقی است که به غاری منتهی می گردد .

شهرستان قصر شیرین

اقتصاد قصر شیرین متکی بر مبادلات مرزی ( پیله وری و تجارت ) با توجه به دو بازارچه پرویز خان و خسروی باغداری و کشت صیفی جات است ، هفت ماه در سال ،عشایر در این منطقه به شغل دامپروری مشغول هستند .تاریخ قصر شیرین به زمان مادها بر میگردد و در دوره هخامنشیان راه تجاری بغداد ، تهران بوده و به دروازه آسیا شهرت یافته است و نام آن منسوب است به شیرین زن مسیحی خسرو پرویز دوم که در زمان خود در این مکان قصری بنام او بنا نموده است .

حجاری شیخ خان شامل نقش مرد جنگی است که به تیرو کمان مسلح می باشد در زیر پای این مرد جنگی اسیری افتاده و اسیر دیگری در مقابل آن زانو زده است . در حال حاضر باستان شناسان این نقش را قدیمیترین اثر حجاری روی زمین ایران می دانند .

کاخ ساسانی ویرانه چند کاخ ساسانی و آثار دیگر، حاکی از آبادی و وسعت این شهر در دوره ساسانی است . مجموعه بقایای اسن ساختمانها اکنون به نام عمارت خسروی مشهور و منسوب به خسروپرویز ساسانی است .

چهار طاقی بنای آتشکده ای است از دوره ساسانی که از سنگ و گچ ساخته شده و بزرگترین آتشکده دوران ساسانی به شمار رفته است

شهرستان کنگاور

شهرستان کنگاور با وسعتی حدود 845 کیلو متر مربع و 68650 نفر جمعیت و با ارتفاع 1467 متر از سطح دریا در 85 کیلومتری مرکز استان و شمال شرقی استان کرمانشاه واقع است که دارای یک بخش مرکزی و 5 دهستان گودین ، فش، قزوینه ، کرماجان و خزل غربی است . این شهرستان به دلیل ویژگیهای متعدد از جمله تدین و عرف مذهبی اهالی ، واقع بودن در مسیر عتبات عالیات ، همجوار بودن با استانهای همدان از مهمترین شهرهای این استان است .

تپه گودین در حفاری مشترک ایران و امریکا اشیا باارزش تاریخی مربوط به دوران قبل از اسلام به دست آمده است . برخی از باستانشناسان آثار ساختمانی این تپه را که شامل بقایای قلعه و دیوار خشتی است به دوران ماد نسبت می دهند .

شهرستان گیلانغرب

شهرستان گیلانغرب از توابع استان کرمانشاه با وسعت 2367 کیلو متر و با جمعیت 70 هزار نفر که حدودآً 20 هزار نفر آن در شهر و بقیه در روستا و مناطق عشایر نشین سکونت دارد ، دارای دو بخش مرکزی و گواور در شهر گیلانغرب و سرمست و باتعداد 203 روستا یکی از شهرستانهای استان کرمانشاه محسوب که در غرب استان کرمانشاه واقع شده است و نیز دارای مقدار 39339 هکتار زمین مزروعی که شامل 32939 هکتار دیم

شهرستان هرسین

شهرستان هرسین در 45 کیلو متری جنوب شرقی استان کرمانشاه واقع شده که از جنوب به شهرستان دلفان استان لرستان ، از شمال به شهرستان صحنه ، از غرب به شهرستان کرمانشاه و از شرق به نهاوند محدود می شود ساکنان شهرستان هرسین با زبان کردی به لهجه لکی صحبت می کنند .

کاخ شاپور : کاخ شاپور اول ساسانی است در درون کاخ آثار ساختمان بنای آتشکده و قربانگاهی برا یخدایان مشاهده می شود از دقت در این بنا معلوم می شود که شاپور شاهنشاه در نظر داشته که در این کاخ سلطنتی شرح یکی از وقایع بزرگ دوره پادشاهی خویش را تهیه و به یادگار گذارد لیکن در حال حاضر کتیبه ای در بقایای بنای کاخ دیده نمی شود .

آشنایی با فرهنگ و نژاد استان کرمانشاه

ـ جمعیت :

این استان بنا بر برآوردهای سال 1385 مجموعا 1.902.760 نفر جمعیت دارد. مرکز این استان شهر کرمانشاه است که دارای حدود 570.567 نفر جمعیت است که حدود 3 درصد از جمعیت کل کشور را شامل می شود و از این نظر در کل کشور دارای رتبه سیزدهم است . از این تعداد 35/59 درصد در نقاط شهری و 30/39 درصد در نقاط روستائی زندگی می کرده اند و بقیه جمعیت به صورت غیر ساکن می باشند . در این استان در مقابل هر 100 نفر زن ، 106 نفر مرد وجود داشته است . این نسبت در بین اطفال کمتر از یک سال برابر 107 نفر و در بزرگسالان 65 ساله و بیشتر معادل 137 نفر بوده است .

از جمعیت این استان 14/4 درصد در گروه سنی 65 ساله و بیشتر قرار داشته اند . 14/55 درصد بین 15 تا 64 ساله و 71/40 درصد کمتر از 15 ساله می باشند .

در سال 1375 میزان با سوادی در جمعیت 6 ساله و بالاتر استان به 57/76 درصد می‌رسد که این رقم در نقاط شهری 14/97 درصد و در مناطق روستائی و غیر ساکن 30/92 درصد به دست آمده است . به عبارتی دیگر در استان به طور متوسط از هر 10 نفر 9 نفر با سواد می باشد .

ـ نژاد :

اگر چه اظهار نظر درباره نژاد کرد ، کاری بس دشوار است ولی به نظر می رسد کردهای کرمانشاه ، همچون کردهای کردستان آریایی تبار و از ساکنان قدیم فلات ایران می باشند . این قوم یکی از شعبات نژاد آریایی است که از هزاره دوم پیش از میلاد وارد ایران شدند و در کوه های زاگرس سکنی گزیدند .

کردها مردمانی ایرانی تبارند که زبان ، فرهنگ و آداب و سنن آنان در ارتباط و پیوند با دیگر مردمان در قلمرو زیست اقوام ایرانی است . در اسناد سومری و آشوری از بخشی از اقوام ساکن در سرزمین کوهستانی شرق آشور ، شمال شرق و شرق بین النهرین و سرزمین سومر به نام کرتی یا گودی و کارتی و کارد نام برده اند و در منابع ارمنی واژه کردوخ بر اینان اطلاق شده است . در آثار یونانی سده چهارم پیش از میلاد صریحاً به واژه کردوخی اشاره شده که محققین معتقدند کردوخی که با کردها ارتباط نژادی داشته اند . از زمان هخامنش تا دوره پس از اسلام اینان به نام « کورد » و « کرد » نامیده شده اند .

ـ زبان گویش :

زبان اهالی کرمانشاه کردی است ، زبان کردی خویشاوند نسبی زبان فارسی است زیرا اشتراک قواعد دستوری و ذخیره لغوی زبان های ایرانی نتیجه خویشاوندی نسبی آنها است . زبان کردی که شاخه ای از زبان شمال غربی ایرانی میانه است به علت داشتن ادبیات مکتوب اهمیت خاصی دارد . با این حال نفوذ زبان های دیگر در این زبان قابل توجه است . زیرا از زبان های عربی ، ارمنی ، ترکی و فارسی لغات بسیار در آن راه یافته است .

سابقه تاریخی کردها و پراکندگی آنان موجب پیدایش گویش های بیشماری شده است که از جمله آنها عبارتند از :

ـ گویش کردی کلهری :

این گویش کردی بیشتر در میان افراد کلهر مورد استفاده واقع می شود و مناطقی که تقریباً با این گویش سخن می گویند شامل ایلات زنگنه ، سنجابی ، احمدوند ، بهتوری ، نانکلی ، پایروندها ،‌اهالی قصرشیرین ، سرپل ذهاب ، قلخانی ، کرندی ، قلعه زنجیری های ساکن کرمانشاه ، صحنه و مردم دینور است . با این تفاوت که تلفظ و لغات مردم کلهر اصیل‌تر و در سایر نقاط با توجه به همجواری با گویش های دیگر کلمات تغییر یافته است .

ـ گویش کردی اورامی :

اکثر مردم دو ایل بزرگ لهونی در منطقه اورامان جنوبی در کرمانشاه و همچنین طوایف اورامان تخت و اورامان رزاب در حوالی کردستان و نیز ایل بزرگ باجلان که تعدادی از آنها در دشت ذهاب و بسیاری در حوالی خانقین زندگی می کنند . چندین روستا در منطقه گوران و تمامی مردم کندوله در دینور به این گویش تکلم می کنند .

ـ گویش کردی سورانی :

طوایف متعدد جاف جوانرود و تعدادی از طوایف مهاجرگوران ، مردم دشت ذهاب و جیگیران ، سراسر بخش روانسر و تیره هایی از اهالی سنجابی با این گویش سخن می گویند . این گویش شیوه ساده ای از کرمانج است .

ـ گویش لکی :

اهالی هرسین ، طوایف کاکاوند ، بالاوند ، جلالوند و عثمان وند به این گویش تکلم می کنند . این گویش آمیخته ای از گویش کردی کلهری و لری است . همچنین لغاتی از گویش اورامی نیز دارد .

علاوه بر گویش های کردی ، مردم کرمانشاه به زبان فارسی کرمانشاهی و مردم سنقر به زبان ترکی تکلم می کنند . لهجه فارسی کرمانشاهی خاص این دیار است . این لهجه از لحاظ ضرب المثل غنی است و واژگان کردی دگرگون شده با پرداخت در جملات فارسی کرمانشاهی ، جان می گیرد و کاربرد می یابد .

ـ مذهب :

اکثریت قریب به اتفاق جمعیت استان کرمانشاه را مسلمانان تشکیل می دهد که در حدود 7/99 درصد می باشد . در میان پیروان اسلام بیشتر شیعیان و درصدی نیز اهل تسنن می باشند . گروهی نیز زیر پوشش بدعت های دینی با نام اهل حق با حفظ آداب و مناسک و معتقدات دین کهن ایران باستان یعنی زردشتی و همچنین با التقاطی از اسلام به حیاط دینی خود ادامه می دهند .

به طور کلی اقلیت های مذهبی استان در مجموع 17/0 درصد از کل جمعیت را تشکیل می‌دهند که مهمترین آنها زردشتیان با 12/0 درصد مسیحیان 2/0 درصد و کلیمیان 3/0 درصد از کل جمعیت را دارد

نظرات ()